با توجه به اینکه دورادور درگیر مسائل تاریخی و فرهنگی ایران هستم به شدت احساس می‌کنم که نیرویی در تلاش است تا ایران را از غرب غافل بدارد و به سمت شرق توجه دهد. برای مثال در حالی که تا پیش از آن جایگاه زرتشت در غرب ایران انگاشته می‌شد، به تازگی همهٔ نظریه‌ها جایگاه او را شرق ایران معرفی می‌کنند. خیلی اتفاقی سر و کارم به این بازی رایانه‌ای رسید و برایم جالب بود که اگر به این بازی هم دقت شود، از بخش غربی ایران فاکتور گرفته شده و ایران به سمت شرق گرایش داده شده است. اینکه چه رازی در این غرب نهفته است که انقدر برای جدا ساختنش تلاش می‌شود برای من هم هنوز حل نشده است؟

لغتنامهٔ دهخدا در سرواژهٔ «چامه» چنین نوشته است:ا

شعر بود. (فرهنگ اسدي ). بمعني شعر باشد عموماً. (برهان ). مطلق شعر را گفته اند. چکامه نيز آمده . (انجمن آرا) (آنندراج ). هر کلام موزون و شعر عموماً. (ناظم الاطباء). شعر در مقابل نثر که «چانه» باشد. منظومه . نشيد. سخن منظوم و موزون.ا

غزل را گويند خصوصاً و آن مطلعي است با ابيات متوازنه متشارکه در قافيه و رديف کمتر از هفده بيت . (برهان ). غزل را گويند. (انجمن آرا) (آنندراج ). غزل خصوصاً. (ناظم الاطباء). (فرهنگ نظام ).ا

سرود.(نسخه اي از فرهنگ اسدي ) (ناظم الاطباء). نغمه . (ناظم الاطباء). آهنگ. آواز.ا

بمعني سخن هم آمده است . چه چامه دان سخندان را گويند. (برهان ). سخن و قول . (ناظم الاطباء).ا

فرهنگ فارسی معین هم در سرواژهٔ «چامه» چنین آورده است:ا

سرود، شعر.ا

چامه برساختن ، چامه دان ، چامه زن ، چامه زدن ، چامه سرا ، چامه سرائي ، چامه سرائيدن ، چامه سراي ، چامه سرايي ، چامه گفتن ، چامه گو ، چامه گوي ، و چامه گوئي نیز هر یک مدخلی جداگانه را در فرهنگ‌های پارسی هم‌چون دهخدا و معین، ویژهٔ خود کرده‌اند. در سرواژهٔ شاعر در دهخدا نیز از چامه‌سرا یاد شده است.ا

در چامه‌های چامه‌سرایان پارسی نیز «چامه» به‌کار رفته است.ا

فردوسی:ا

چنین گفت کامد هژبری به دام / ابا چامه و رود و پر کرده جام

همی چامهٔ رزم خسرو زدند / وزان جایگه هر زمان نو زدند

همان چامه و چنگ ما را بس است / نثار زنان بهر ديگر کس است

بفرمود تا چنگ برداشت ماه / بدان چامه کز پيش فرمود شاه

همو میگسارست و هم چنگ‌زن / همان چامه گویست و لشکر شکن

جهاندار ازان چامه و چنگ اوي / ز ديدار و بالا و آهنگ اوي

بتان چامه و چنگ برساختند / ز بيگانه ايوان بپرداختند

همه چامه گر سوفزا را ستود / ببربط همی رزم ترکان سرود

سپهبد چنین داد پاسخ بدوی / که من نیستم چامهٔ گفت وگوی

پروین اعتصامی:ا

منوچهری:ا

ملک‌الشعرای بهار:ا

محتشم کاشانی:ا

رودکی:ا

ناشناس (از فرهنگ اسدی):ا

يک شبانروز اندر آن خانه / گاه چامه سرود و گه چانه

سنایی:ا

سرمايه عشقند چو بر چامه سرايند / پيرايه نازند چو در خدمت يارند

ناشناس (از فرهنگ اوبهی):ا

بزد دست و طنبور در بر گرفت / سرائيدن چامه اندر گرفت

ملک‌الشعرای بهار در کتاب «سبک‌شناسی زبان و شعر فارسی» بر استفادهٔ مکرر از واژهٔ «چکامک» در متون پهلوی اشاره می‌کند و می‌نویسد:ا

معلوم است که همین کلمه بعدها در ادبیات دوره اسلامی به «چکامه» تبدیل گردیده است، یعنی گاف آخر آن، مانند گاف «بندک» و «خستک» و «خانک» به هاء هوز بدل شده و به این صورت در آمده است. بعید نیست که «چامه» نیز مخفف چکامه باشد، هر چند در کتاب لغت گوید: «چامه قصیده را گویند و چکامه غزل را» ولی به نظرمی رسد که این هر دو لغت «چکامه- چامه» مخفف و مصحف همان«چکامک» باشد. چکامک را باید نوعی از اشعار ساسانی شمرد…ا

با این همه هرچند که شاید چامه نوع خاصی از شعر (مثلاً قصیده) هم به‌شمار آید، اما امروزه کاربرد آن به‌جای شعر در میان سره‌نویسان بیش از هر برابر دیگری رواج دارد.ا

[3.80] And now when five days were gone, and the hubbub had settled down, the conspirators met together to consult about the situation of affairs. At this meeting speeches were made, to which many of the Greeks give no credence, but they were made nevertheless. Otanes recommended that the management of public affairs should be entrusted to the whole nation. “To me,” he said, “it seems advisable, that we should no longer have a single man to rule over us – the rule of one is neither good nor pleasant. Ye cannot have forgotten to what lengths Cambyses went in his haughty tyranny, and the haughtiness of the Magi ye have yourselves experienced. How indeed is it possible that monarchy should be a well-adjusted thing, when it allows a man to do as he likes without being answerable? Such licence is enough to stir strange and unwonted thoughts in the heart of the worthiest of men. Give a person this power, and straightway his manifold good things puff him up with pride, while envy is so natural to human kind that it cannot but arise in him. But pride and envy together include all wickedness – both of them leading on to deeds of savage violence. True it is that kings, possessing as they do all that heart can desire, ought to be void of envy; but the contrary is seen in their conduct towards the citizens. They are jealous of the most virtuous among their subjects, and wish their death; while they take delight in the meanest and basest, being ever ready to listen to the tales of slanderers. A king, besides, is beyond all other men inconsistent with himself. Pay him court in moderation, and he is angry because you do not show him more profound respect – show him profound respect, and he is offended again, because (as he says) you fawn on him. But the worst of all is, that he sets aside the laws of the land, puts men to death without trial, and subjects women to violence. The rule of the many, on the other hand, has, in the first place, the fairest of names, to wit, isonomy; and further it is free from all those outrages which a king is wont to commit. There, places are given by lot, the magistrate is answerable for what he does, and measures rest with the commonalty. I vote, therefore, that we do away with monarchy, and raise the people to power. For the people are all in all.” [3.81] Such were the sentiments of Otanes. Megabyzus spoke next, and advised the setting up of an oligarchy:- “In all that Otanes has said to persuade you to put down monarchy,” he observed, “I fully concur; but his recommendation that we should call the people to power seems to me not the best advice. For there is nothing so void of understanding, nothing so full of wantonness, as the unwieldy rabble. It were folly not to be borne, for men, while seeking to escape the wantonness of a tyrant, to give themselves up to the wantonness of a rude unbridled mob. The tyrant, in all his doings, at least knows what is he about, but a mob is altogether devoid of knowledge; for how should there be any knowledge in a rabble, untaught, and with no natural sense of what is right and fit? It rushes wildly into state affairs with all the fury of a stream swollen in the winter, and confuses everything. Let the enemies of the Persians be ruled by democracies; but let us choose out from the citizens a certain number of the worthiest, and put the government into their hands. For thus both we ourselves shall be among the governors, and power being entrusted to the best men, it is likely that the best counsels will prevail in the state.” [3.82] This was the advice which Megabyzus gave, and after him Darius came forward, and spoke as follows:- “All that Megabyzus said against democracy was well said, I think; but about oligarchy he did not speak advisedly; for take these three forms of government – democracy, oligarchy, and monarchy – and let them each be at their best, I maintain that monarchy far surpasses the other two. What government can possibly be better than that of the very best man in the whole state? The counsels of such a man are like himself, and so he governs the mass of the people to their heart’s content; while at the same time his measures against evil-doers are kept more secret than in other states. Contrariwise, in oligarchies, where men vie with each other in the service of the commonwealth, fierce enmities are apt to arise between man and man, each wishing to be leader, and to carry his own measures; whence violent quarrels come, which lead to open strife, often ending in bloodshed. Then monarchy is sure to follow; and this too shows how far that rule surpasses all others. Again, in a democracy, it is impossible but that there will be malpractices: these malpractices, however, do not lead to enmities, but to close friendships, which are formed among those engaged in them, who must hold well together to carry on their villainies. And so things go on until a man stands forth as champion of the commonalty, and puts down the evil-doers. Straightway the author of so great a service is admired by all, and from being admired soon comes to be appointed king; so that here too it is plain that monarchy is the best government. Lastly, to sum up all in a word, whence, I ask, was it that we got the freedom which we enjoy? – did democracy give it us, or oligarchy, or a monarch? As a single man recovered our freedom for us, my sentence is that we keep to the rule of one. Even apart from this, we ought not to change the laws of our forefathers when they work fairly; for to do so is not well.” [3.83] Such were the three opinions brought forward at this meeting; the four other Persians voted in favour of the last. Otanes, who wished to give his countrymen a democracy, when he found the decision against him, arose a second time, and spoke thus before the assembly:- “Brother conspirators, it is plain that the king who is to be chosen will be one of ourselves, whether we make the choice by casting lots for the prize, or by letting the people decide which of us they will have to rule over them, in or any other way. Now, as I have neither a mind to rule nor to be ruled, I shall not enter the lists with you in this matter. I withdraw, however, on one condition – none of you shall claim to exercise rule over me or my seed for ever.” The six agreed to these terms, and Otanes withdraw and stood aloof from the contest. And still to this day the family of Otanes continues to be the only free family in Persia; those who belong to it submit to the rule of the king only so far as they themselves choose; they are bound, however, to observe the laws of the land like the other Persians. [3.84] After this the six took counsel together, as to the fairest way of setting up a king: and first, with respect to Otanes, they resolved, that if any of their own number got the kingdom, Otanes and his seed after him should receive year by year, as a mark of special honour, a Median robe, and all such other gifts as are accounted the most honourable in Persia. And these they resolved to give him, because he was the man who first planned the outbreak, and who brought the seven together. These privileges, therefore, were assigned specially to Otanes. The following were made common to them all:- It was to be free to each, whenever he pleased, to enter the palace unannounced, unless the king were in the company of one of his wives; and the king was to be bound to marry into no family excepting those of the conspirators. Concerning the appointment of a king, the resolve to which they came was the following:- They would ride out together next morning into the skirts of the city, and he whose steed first neighed after the sun was up should have the kingdom.

ه«در روایت‌ها آمده‌است که زردشت سه بار با همسر خود، هوُوی، نزدیکی می‌کند و هوُوی هربار خود را در آب کیانسه می‌شوید و نطفه‌های زردشت از طریق هوُوی وارد این آب می‌شوند. ایزد نریوسنگ آن نطفه‌ها را در اختیار می‌گیرد و برای نگهداری به ایزدبانو اردَوی‌سورَه‌آناهیتا می‌سپارد تا در زمان مناسب با نطفهٔ مادران فرزندان موعود زردشت بیامیزد. برای نگهداری این نطفه‌ها ۹۹۹۹۹ فروهر مقدس گماشته شده‌اند. جای نگهداری این نطفه‌ها همان آب کیانسه است که گویند همچون سه چراغ در بن‌دریاچه می‌درخشند.ه

اوشیدر یا هوشیدر

سی سال مانده به پایان سدهٔ دهم از هزارهٔ زردشت [منظور هزارهٔ نخست از سه‌هزار‌سالهٔ چهارم است]، دوشیزه‌ای از پیروان دین‌به (زردشتی) به نام نامیگ‌پِد (کسی که پدر نامی دارد) که نسبش به زردشت می‌رسد، در آب کیانسه می‌نشیند و از آن می‌خورد. نطفهٔ زردشت وارد بدن او می‌شود و وی، اوشیدر یا هوشیدر را به دنیا می‌آورد. چون اوشیدر به سی سالگی می‌رسد خورشید ده شبانه روز در اوج آسمان در همان جایی که در آغاز آفرینش آفریده شده بود می‌ایستد و فرو نمی‌شود تا همه بدانند که کاری نو خواهد بود….»ه

به نظرم منظور از نامیگ‌پد حضرت مریم (ع) است. در کتاب «قصه‌های قرآن» نوشتهٔ سید ابوتراب صفایی آملی ص۱۶۱ تا ۱۶۲ چنین آمده‌است:ا

ا«… چون عادت زنان در وی پدید آمد گفت در مسجد نشاید بود اجازت خواست و از مسجد به خانهٔ زکریا رفت که زن وی خالهٔ مریم شمرده می‌شد. مریم رو به آب نهاد در زاویه‌ای تنها تا غسل کند چون برخاست که جامه برتن کند پیری نورانی در نظر وی ظاهر شد. مریم نگران شد و گفت به خدا پناه می‌برم که تو پرهیزکار باشی. پیر گفت من فرشته‌ام از جانب خدا تا بشارت دهم که خداوند ترا پسری پاکیزه و راستگو و مبارک بخشید…»ا

حضرت مریم نیز چون نامیگ‌پد دوشیزه بوده‌است و چون او در آب دریاچه باردار می‌شود. هم بر حضرت مریم نور ظاهر می‌شود و هم نطفه‌های زرتشت در آب کیانسه «همچون سه چراغ در بن دریاچه می‌درخشند.» هم او پدری نامی داشته‌است و هم نامیگ‌پد. هم او در چهارده سالگی باردار می‌شود و هم احتمالا (در کتاب نیامده جایی دیگر خواندم) نامیگ‌پد در پانزده سالگی. با پایان هزارهٔ سوم از سه‌هزارسالهٔ چهارم، دوازده‌هزارسال عمر دنیا کامل می‌شود.ه

اگر «هوشیدر» حضرت «عیسی» باشد (صرف کامل نام عبری عیسی، «یهوشوع» است!)، ما اکنون در سال ۲۰۰۹ قرار داریم و ۲۰۰۹ سال از تولد حضرت عیسی (ع) می‌گذرد. با توجه به اینکه اوشیدر سی سال مانده به پایان هزارهٔ نخست از سه‌هزار سالهٔ چهارم به دنیا آمده‌است (=سال صفر میلادی)، و چون پایان هزارهٔ سوم از سه‌هزارسالهٔ چهارم پایان جهان است، می‌توان گفت سال ۲۰۳۰ پایان جهان است.ه

=پیشدادیان=

جمشید:

آتش افکند در جهان جمشید // از پس چارپرده چون خورشید

وقت خوش وقتت خوش حلوایی و خوش شکر کش // جمشید تو را چاکر خورشید تو را مفرش

آدم مگس نزاید تو هم مگس نباش // جمشید باش و خسرو و سلطان و کیقباد

ضحاک:

زشت آن زشتست و خوب آن خوب و بس // دایم آن ضحاک و این اندر عبس

ضحاک بود عیسی عباس بود یحیی // این ز اعتماد خندان وز خوف آن معبس

هرکجا تو خشم دیدی کبر را در خشم جو // گر خوشی با این دو مارت خود برو ضحاک شو

فریدون:

درویش فریدون شد هم کیسهٔ قارون شد // همکاسهٔ سلطان شد تا باد چنین بادا

شدیم جمله فریدون چو تاج او دیدیم // شدیم جمله منجم چون آن ستاره رسید

اگر رویین تنی جسم آفت توست // همان جان فریدون شو که بودی

بس شاه و بس فریدون کز تیغشان چکد خون // زان روی همچو لاله لولی است و لالکایی

=کیانیان=

کیقباد:

پادشاهان لب همی مالند شاد // بر ستانهٔ خاک تو این کیقباد

چونک هوشش رفت و پایش بر گشاد // می‌پرد آن باز سوی کیقباد

نقش در کاغذ چو دید آن کیقباد // خیره گشت و جام از دستش فتاد

ای غم تو جمع می‌شو کاینک سپاه شادی // تا کیقباد شادان با صد علم درآید

با ما دل کیقباد بنده‌ست // بنده‌ست چو کیقباد بی‌ما

در فلک افتاده ز ایشان صد هزاران غلغله // در سجود افتاده آن جا صد هزاران کیقباد

شمس حق دین تویی مالک ملک وجود // ای که ندیده چو تو عشق دگر کیقباد

عشق همایون پیست خطبه به نام ویست // از سر ما کم مباد سایه این کیقباد

تختگه نسل شما شد دماغ // تخت بود جایگه کیقباد

چون بنده بندگان عشقیم // کیخسرو و کیقباد باشیم

پیش چو من کیقباد چشم بدم دور باد // شرم ندارد کسی یاد کند از کهان

تاج و تختی کاندرون داری نهان ای نیکبخت // در گمان کیقباد و سنجر و سهراب کو

اه چه محرومند و چه بی‌بهره‌اند // کیقباد و سنجر از دیوانگی

من مرید توام مراد تویی // من غلامم چو کیقباد تویی

آدم مگس نزاید، تو هم مگس مباش // جمشید باش و خسرو و سلطان و کیقباد

صوفی صاف است غم بر او ننشیند // کیخسرو و کیقباد باشد صوفی

=قباد:

کرد دلداری و بخششها بداد // هم عطا هم وعده‌ها کرد آن قباد

لیک استغفار این روز ولاد // ما نگه داریم ای شاه و قباد

این سخن پایان ندارد ای قباد // حرص ما را اندرین پایان مباد

حاصل آن کودک برین تخت نضار // شسته پهلوی قباد شهریار

پیش از آنک اشکنجه بیند زان قباد // رقعه را آن شخص پیش او نهاد

چشم من چون دید روی آن قباد // کثرت اعداد از چشمم فتاد

تا بشاید خدمت مخدوم جان‌ها شمس دین // آن قباد و سنجر و اسکندر و خاقان ما

گر نه شمس الدین تبریزی قباد جان‌ها است // صد هزاران جان قدسی هر دمش منقاد چیست

گر غلامی قیصرت باید // بنده‌اش را قباد و قیصر گیر

در میان خون هر مسکین مرو // جز قباد و شاه خاقان را مکش

ای گشاد عرب قباد عجم // تو گشایی دلم به یاد تعال

جان‌ها بر بام تن صف صف زدند // کان قباد صف شکن می‌آیدم

در رکاب اسپ عشقش از قبیل روحیان // جز قباد و سنجر و کاووس یا بهرام کو

مرد چو گوهری بود قیمت خویش خود کند // شاد نشد به شحنگی هیچ قباد و سنجری

گاه گدای راه را همت شاه می‌دهی // گاه قباد و شاه را بنده آز می‌کنی

آخر نه قباد صف‌شکن در صف ماست // آخر نه سلیمان نهان آصف ماست

کیکاووس:

ای دل جاسوس من در پیش کیکاووس من // جز صلاح الدین ز دل‌ها هوشیاری هست نیست

شراب کاس کیکاووس ده مخمور عاشق را // دقیقه‌دانی و فن را به پیش فکر عاقل کش

=کاووس:

مذهب زناربندان پیشه گیر // خدمت کاووس و آذرنام کن

در رکاب اسپ عشقش از قبیل روحیان // جز قباد و سنجر و کاووس یا بهرام کو

کیخسرو:

کز سفرها ماه کیخسرو شود // بی سفرها ماه کی خسرو شود

ز بابا بشنو و برجه که سلطانیت می‌خواند // که خاک اوت کیخسرو بمیرد پیش او سنجر

چون بنده بندگان عشقیم // کیخسرو و کیقباد باشیم

آن عقل و دل گم کردگان جان سوی کیوان بردگان // بی‌چتر و سنجق هر یکی کیخسرو و سلطان شده

همه ماهند نه ماهی همه کیخسرو و شاهی // همه چون یوسف چاهی ز تو اندر چه تاری

صوفی صاف است غم بر او ننشیند // کیخسرو و کیقباد باشد صوفی

زرتشت:

هرکه را آتش پناه و پشت شد // هم مجوسی گشت و هم زردشت شد

با صورت دین صورت زردشت کشی // چون خر نخوری نبات و بر پشت کشی

مجوسی:

از ذوق آتش دل وز سوزش خوش دل // آتش‌پرست گشتم اما نیم مجوسی

زال:

رستم زال ار بود وز حمزه بیش // هست در فرمان اسیر زال خویش

او جمیلست و محب للجمال // کی جوان نو گزیند پیر زال

مرد میراثی چه داند قدر مال // رستمی جان کند و مجان یافت زال

از سر که بانگ زد خرگوش زال // سوی پیلان در شب غرهٔ هلال

ناخن و منقار و پرش را برید // وقت مهر این می‌کند زال پلید

آب تتماجش نگیرد طبع باز // زال بترنجد شود خشمش دراز

نیست همتا زال را زین ساحران // جز من داهی رسیده زان کران

با وجود زال ناید انحلال // در شبیکه و در بر آن پر دلال

از شکاف در بدید آن حال را // بس عجب آمد از آن آن زال را

آنچ مقصودست مغز آن بگیر // چون براهش کرد آن زال ستیر

شیر داد و پرورش اطفال را // چشمه کرده سینهٔ هر زال را

آن ضعیف زال ظالم را بیاب // مشت خاکی هین بیاور با شتاب

از غریو و نعره و دستک زدن // پر شده حمام قد زال الحزن

زن چو عاجز شد بگفت احوال را // مردی آن رستم صد زال را

ابشروا یا قوم اذ جاء الفرج // افرحوا یا قوم قد زال الحرج

پیش این خورشید کی تابد هلال // با چنان رستم چه باشد زور زال

با رستم زال تا نگویی // از رخش و ز تازیانه ما

رستم:

باز رستم من ز تشویش و عذاب // دوش خوش خفتم در آن بی‌خوف خواب

چرخ معلق چه بود کهنه ترین خیمه او // رستم و حمزه کی بود کشته و افکنده او

هرکس نکشد کمان کمان ارزان نیست // رستم باید که کار نامردان نیست

رستم و حمزه فکنده تیغ و اسپر پیش او // او چو حیدر گردن هشام و اربق می‌زند

می‌پنداری که از غمانت رستم // یا بی‌تو صبور گشتم و بنشستم

زن چو عاجز شد بگفت احوال را // مردی آن رستم صد زال را

چون جان و دلم همی نمی‌پیوستند // آن هر دو بوی دادم از غم رستم

ای جوشن را چو دست داوود // یا رستم جنگ را چو جوشن

رستم از آب و ز نان همچون ملک // بی‌غرض گردم برین در چون فلک

گر زخم خوری بر رو رو زخم دگر می‌جو // رستم چه کند در صف دسته گل و نسرین را

به جان جمله جانبازان که جانم // به جان رستگارانش که رستم

آسان شده در دلم همه دشواری // از ظلمت جهل و کفر رستم باری

تا ظن نبری که از غمانت رستم // یا بی‌تو صبور گشتم و بنشستم

ای حمزه آهنگی وی رستم هر جنگی // گر تیغ و سپر خواهی نک تیغ و سپر باری

با رستم زال تا نگویی // از رخش و ز تازیانه ما

رستم و حمزه و مخنث یک بدی // علم و حکمت باطل و مندک بدی

تو رستم دل و جانی و سرور مردان // اگر به نفس لیمت غزا توانی کرد

آخر دیدم به عقل موضع // صد بار و هزار بار رستم

وگر زالی از آن رستم بیابیدی نظر یک دم // به حق بر رستم دستان صف اشکن بخندیدی

طبل غزا برآمد وز عشق لشکر آمد // کو رستم سرآمد تا دست برگشاید

نبیند روی من زردی به اقبال لب لعلش // بمیرد پیش من رستم چو از دستان من باشد

کشتم او را رستم از خونهای خلق // نای او برم بهست از نای خلق

گر نبودی امتحان هر بدی // هر مخنث در وغا رستم بدی

با ذوق مسکین رستمی بی‌ذوق رستم پرغمی // گر ذوق نبود یار جان جان را چه باتمکین کند

چون بوی عنایت تو باشد // زالان همه رستم جهادند

تو رستم دستانی از زال چه می‌ترسی // یا رب برهان او را از ننگ چنین زالک

رستم از این نفس و هوا زنده بلا مرده بلا // زنده و مرده وطنم نیست بجز فضل خدا

ما و یاران همدل و همدم شویم // همچو آتش بر صف رستم زنیم

کو رستم دستان تا دستان بنماییمش // کو یوسف تا بیند خوبی و فر ما را

چو زخم تیغ نباشد به جنگ و نیزه و تیر // چه فرق حیز و مخنث ز رستم و جاندار

پنهان مکن ای رستم پنهان تو را جستم // احوال تو دانستم تو عشوه مخوان ای جان

=هخامنشیان=

دارا:

تا ز دارالملک دل برهم زند // ملک نوشروان و دارا ساعتی

=اشکانیان=

ویس و رامین (اشکانی):

بوی رامین می‌رسد از جان ویس // بوی یزدان می‌رسد هم از اویس

ویس و رامین خسرو و شیرین بخوان // که چه کردند از حسد آن ابلهان

از قدیم و حادث و عین و عرض // پیچشی چون ویس و رامین مفترض

ندیده‌ای تو دواوین ویسه و رامین // نخوانده‌ای تو حکایات وامق و عذرا

ز سایه تو جهان پر ز لیلی و مجنون // هزار ویسه بسازد هزار گون رامین

ویسی سازی از آن و رامین // وان نقش از آن فروتراشی

عقل همه عاقلان خبره شود چون رسد // لیلی و مجنون من ویسه و رامین من

دل ویس و دل رامین ببیند جنت وحدت // گل سرخ و گل خیری نشیند مست رو با رو

جان ویسند و رامین سخت شیرین شیرین // مفخر آل یاسین وز خدا ارمغانی

تو مجنون و لیلی به بیرون مباش // که رامین تویی ویس رعنا تویی

=ساسانیان=

انوشیروان:

من نیم در عشق او امروزی و فرداییی // در هر آن شهری که نوشروان عشقش حاکم است

تا ز دارالملک دل برهم زند // ملک نوشروان و دارا ساعتی

خسرو (هم خسروشیرین و هم به معنای شاه):

ای آنکه غلام خسرو شیرینی // با عشق بساز گر حریف دینی

مخدوم شمس‌الدین! مرا کشتی درین یک ماجرا // این عفو بسته شد چرا؟ ای خسرو هر دو سرا

ای آنک تو شکار چنین دام گشته‌ای // ملک هزار خسرو و سنجر گرفته‌ای

درویشان را به ملک خسرو کرده // وی خسرو را بردهٔ شیرین کرده

نخورد خسرو دل غم مگر الا غم شیرین // به چه دل غم خورم آخر دل غمخوار ندارم

زان سوی این پنج حس نوبت ما پنج کن // کان سوی این شش جهت خسرو این هر ششیم

چون نیشکر است این نیت ای نائی // شیرین نشود خسرو ما گر نائی

خسرو خوبان بخواست از صنمان سرخراج // خاست غریو از فلک وز سوی مه کالامان

در دو جهان بننگرد آنک بدو تو بنگری // خسرو خسروان شود گر به گدا تو نان دهی

خسرو تبریز تویی شمس دین // سرور شاهان جهان علا

شیرین سخنی در دل ما میخندد // بر خسرو شیرین سخنی می‌بندد

نیست شهرت طلب و خسرو شاعرباره // کش به بیت غزل و شعر روان بفریبم

تو شمس خسرو تبریز شراب باقی برریز // براق عشق بکن تیز که بس لطیف سواری

من دوش گفتم عشق را ای خسرو عیار ما // سر درمکش منکر مشو تو برده‌ای دستار ما

آن دلبر عیار جگرخواره ما کو // آن خسرو شیرین شکرپاره ما کو

خسرو جان شمس دین مفخر تبریزیان // در دل تن عشق دل در دل دلدار تو

چو خسرو زلف شیرینان گرفتم // اگر قصد یکی فرهاد کردم

ربوده‌اند کلاه هزار خسرو را // قبای لعل ببخشیده چهره ما را

ای یوسف مه رویان ای جاه و جمالت خوش // ای خسرو و ای شیرین ای نقش و خیالت خوش

اگر ز خسرو جان‌ها حلاوتی یابی // محال هر دو جهان را چو من درآشامی

خسرو شرق شمس دین از تبریز چون رسد // از مه و از ستاره‌ها والله عار آیدت

آدم مگس نزاید، تو هم مگس مباش // جمشید باش و خسرو و سلطان و کیقباد

باز برآمد ز کوه خسرو شیرین من // باز مرا یاد کرد جان و دل و دین من

خسرو شیرین جان نوبت زدست // لاجرم در شهر قند ارزان شدست

ایا دلی که تو حامل شدی از آن خسرو // به وقت جنبش آن حمل تا در او نگری

دل‌ها چو خسرو از لبش شیرین چو شکر تا ابد // گر یک زمان پنهان شود نالند چون فرهاد از او

گر نبدی غیرت شیرین من // فخر دو صد خسرو و فرهادمی

ای خسرو و سلطان من سلطان سلطانان من // ای آتشی انداخته در جان زیرکسار من

فرهاد:

ساقی تو ما را یاد کن صد خیک را پرباد کن // ارواح را فرهاد کن در عشق آن شیرین لقا

ای دل تو که زیبایی شیرین شو از آن خسرو // ور خسرو شیرینی در عشق چو فرهاد آ

خسرو وداع ملک خود از بهر شیرین می‌کند // فرهاد هم از بهر او بر کوه می‌کوبد کلند

ملولان به چه رفتید که مردانه در این راه // چو فرهاد و چو شداد دمی کوه نکندید

ای خوب مناز کاندر آن گور // بس شیرینست لا چو فرهاد

همچو فرهاد از هوایت کوه هجران می‌کنم // ای تو را خسرو غلام و صد چو شیرین یاد دار

فرهاد هوای او رفتست به که کندن // تا لعل شود مرمر از ضربت میتینش

گاه با شیرین چو خسرو خوش بخند // گه ز هجرش کوه کن فرهاد باش

چو خسرو زلف شیرینان گرفتم // اگر قصد یکی فرهاد کردم

کرده‌ست امشب یاد او جان مرا فرهاد او // فریاد از این قانون نو کاسکست چنگش تار من

می‌گردد آن مسکین نی مهر در او نی کین // که کندن آن فرهاد از چیست جز از شیرین

دل‌ها چو خسرو از لبش شیرین چو شکر تا ابد // گر یک زمان پنهان شود نالند چون فرهاد از او

که می‌کند ز عشق و فرهاد وقت تو // هان ای جمال دلبر ای شاد وقت تو

خسرو جانی و جهان وز جهت کوهکنان // با تو کلندی است گران جز که به فرهاد مده

چون فرهاد می‌کشی جان مرا به که کنی // ور نه به دست جان من از چه کلند می‌دهی

بهرام:

در رکاب اسپ عشقش از قبیل روحیان // جز قباد و سنجر و کاووس یا بهرام کو

سحر رسد ز ندای خروس روحانی // ظفر رسد ز صدای نقاره بهرام

بزم و زندن هست هر بهرام را // بزم مخلص را و زندان خام را

چشم عارف دان امان هر دو کون // که بدو یابید هر بهرام عون

شکر آن بهره که ما یافته‌ایم از در فضل // فرصت ار دست دهد هم بر بهرام بگو

==============

پارسی:

پارسي گوييم يعني اين کشش // زان طرف آيد که آمد آن چشش

ترک و کرد و پارسي‌گو و عرب // فهم کرده آن ندا بي‌گوش و لب

بار کي نهد در جهان خرکره را // درس کي دهد پارسي بومره را

پارسي گوييم هين تازي بهل // هندوي آن ترک باش اي آب و گل

پارسي گو گرچه تازي خوشترست // عشق را خود صد زبان ديگرست

گر بتازي گويد او ور پارسي // گوش و هوشي کو که در فهمش رسي

پارسي گوييم شاها آگهي خود از فاد // ماه تو تابنده باد و دولت پاينده باد

پارسي گوييم شاها آگهي خود از فاد // ماه تو تابنده باد و دولتت پاينده باد

چه بود پارسي تعال بيا // يا بيا يا بده تو داد تعال

خمش از پارسي تازي بگويم // فاد ما تسليه المدام

ناله اي کن عاشقانه درد محرومي بگو // پارسي گو ساعتي و ساعتي رومي بگو

چو من تازي همي‌گويم به گوشم پارسي گويد // مگر بدخدمتي کردم که رو اين سو نمي‌آري

چو نامت پارسي گويم کند تازي مرا لابه // چو تازي وصف تو گويم برآرد پارسي زاري

مسلمانان مسلمانان زبان پارسي گويم // که نبود شرط در جمعي شکر خوردن به تنهايي

اخلايي اخلايي، زبان پارسي مي‌گو // که نبود شرط در حلقه، شکر خوردن به تنهايي

اي پارسي و تازي تو پوشيده // جان ديده قدح شراب نانوشيده

The patient and masterful aeuvre we present two Belgian scientists consists primarily of a statement critical of the traditions of classical authors on Zoroastre, Ostanles and Hystaspe, person-Medley often elusive, then, the collection of Greek texts, sy-and Latin riaques them. Many of these texts were of e’dites fagon very insufficient and have been carefully picked up and for more than one author can be found here a new survey. Excerpts from books that tradition assigns has or has Zoroastre Ostan are apocryphal and may not give qt’une misconception of the doctrine of Zoroaster. MM. Cumont bidez and explain that the Greeks were not in contact with the true doctrine of Zoroaster, but with that of the Magi emigres from East to Asia Minor, the Maguseens. Yet when the Persians took Babylon submitted, ((he was. Mazdakism inevitable that undergoes a high degree the ascendancy of his science presti-gious. It has the Chaldeans 1′Ecole Miage that the rest of Xerxes had learned to interpret the eclipses in accordance with the principles of astrological geography)). At that point we said confused bientot Magi and Chaldeans, we identified Ahura Mazda to the god Bel (and in the recording of Arabissos) and the Hercules Mazdean with the god Sandes of Tarsus. The Magus’eens spoke and wrote I’arameen and, by this means, Zoroaster spread throughout the world s6mitique then it is even has the attention of the Jews. ((No religion, scholars tell us commentators about Judaism had an influence comparable to that dt1 Mazdakism, but knew that mazdeismne children lsrael magisme chaldais6 was this practice that was around them)), c That is to say around the numerous popular settlements in Meso-Potami. The Jews of the Diaspora they eventually claimed by Zoroaster for one of them. In the Middle Ages, the Syrians said that the general consumer reformatting was Jewish and the Arabs concluded that it was not in Palestine. Based on Matthew, II, 1-11, there was a prophet of Christianity. Of our three characters, the mage is the least Ostan unclear. I1 paralt have accompanied the Great King in his expedition to Greece authors and scholars are inclined ‘to be allocated to large-priest of the Persian official religion a dominant share in the fanaticism with which the conqueror gave flames the temples of the Acropolis.

80 SYRF Regarding Hystaspe, MM. B. and C. do not need to iden-tify with the satrap of Parthe son who had to Darius the king, because 1′Hystaspe (Vistasp), which was converted by Zoroaster and became the protector of the reforming and its doctrine, King was not satrap. This controversy strength (M. Herzfeld recently prone identity in relying with strong arguments about the texts he had discovered ‘a Persepolis) would be decisive for the date of the work of Zoroaster. These rapid indications sole purpose is to show how much depth can science learn from apocryphal texts and traditions doubtful. R. D. JULIUS FIRMICUS Maternus. – De errore profanarum religionum, trad. with new text and commentary by Gilbert HEUTEN. Theft. in-80 of 213 pages. Brussels, Editions de la Revue de l’Uni’versite of Brussels, 1938. G. Heuten present here a thorough and important work. The astrologer qu’était Firmicus Maternus, author of the Mathesis was suddenly illuminates the Christian faith and wanted to refute the pagan religions. Its editor establishes the value of the work itself, but what interests us here is how far De errore may be used as a source of information for pagan worship. His intention pole-economic and non-apologetic dissimuliee obliges the historian has to take caution against certain assertions, interpreta-tion or exaggeration. It is prudent to use this information when they are confirmed elsewhere. is too artificial Maternus plan adopted under the influence of the philosophical, which is to leave religion in pagan cults of the various elements. I1 is wrong to claim to explain, as it does, of I’adoration the Syrian and Carthaginian Caelestis by the cult of the air. But the intelligence of the double name of the goddess Juno vel Veneris nomine virginis is true (1). In the Ras Shamra texts, ‘Anat is called betoulcat (blank) . As for Juno, it has no other meaning than that of ((I1 deesse D. knows that the wild boar struck that Adonis is a metamorphosis of Ares, but obviously we will not accept his explanation of the choice of this animal. Fortunately, the texts of Ras Shamra gave us the key to this puzzle. The apologist a beautiful set of mock mythological fantasies in which the fertile mind of the Greeks too had paid but the same care that it has to rebut them, emerged the great prestige of solar worship and commitment to agrarian cults, and who were mysteres development. For the latter, in a Firmicus certain knowledge. The comparison of different dendrophories (XXVII, 2) is very in-structive. We see the idol of the deity constantly united ‘to the tree being cut and all ends in flames. Voil’a paralt that we support our inter-(1) I1 faut eviter said, p. 145, that the goddess was specially designated by a sign o special, the sign of Tanit), the same symbol as Ba’al-Hammon.